Kız İsteme: Beğenilen ve istenecek kızın ailesine önceden haber gönderilerek, oğlan anne- babasıyla birlikte dünürcübaşı (her iki tarafa yakın olan) alınarak gidilir. Kız evinde bir süre oturduktan sonra dünürcübaşi: Allah'ın emri, Peygamber'in kavliyle kızınızı oğlumuza istemeye geldik der. Kız tarafının aile reisi de: Kıs-metse olur derse, olumlu bakılmış sayılır. Eğer, Kısmetinizi başka yerde arayın denilirse, kız verilmeyecek anlamındadır. Kısmetse olur sözü ağızdan çıktı ise, çay veya kahveler içilir; kız tarafı gelenlere, kırmızı kurdele ile bağlanmış birer mendil hediye eder. Bir hafta sonra tekrar her iki aile, yakınlarıyla birlikte kız evinde toplanılarak aynı sözler söylenir. Kız tarafı: Allah tamamına erdirsin dediğinde, çay ve kahveler içilerek, kız ve oğlan taraflarınca hazırlanan bohçalar değiştirilir. Aynı akşam, takı (altın) ve çeyiz işlemleri görüşülerek nişan günü belirlenir.Görüştürme (nişan):
Düğün: Dolma akşamı: Erkekler köy konağında toplanarak, oğlan tarafının davet edeceği misafirleri, yöre yöre veya köy köy belirleyerek komşulara paylaştırırlar. Böylece düğüne gelen misafirlerin, o akşam yatacağı yer önceden belirlenmiş olur. Bu pay edilen davetli yöre ve misafir gruplarına, "konak" adı verilir. Mahalle veya köyde delikanlı başı olan kişi, düğünü ve bu paylaşımları aynı zamanda köy gençlerini organize eder.
Çeyiz asma: Tavuk toplama: halle veya köyü, hatta komşu köyleri de dolaşarak, düğün evine gelecek misafirlere ikram edilmek üzere, canlı tavuk toplarlar. Bu, bir yardımlaşma (imece) örneğidir. Bu tavuklar düğün evine teslim edilir. Cuma günü akşamı tavuklar kesilir; köy kadınları tarafından temizlenir. Erkeklerin neşe içerisinde kestiği tavukları, kadınlar temizlerken, kızlar maniler ve türküler söylerler.Baş telleme: Düğün: Kına geces gelin getirme havası" ile gelin kına yakma işlemine hazırlanır. Geline manilerle kına yakılır.Düğünde bahşiş ve hediye verme: şişleri bir ağaç dalına takılarak görünmesi sağlanır. Öğlen vakti tüm konaklar, hep bir arada düğün evinde tavuklu pilav yerler. Bundan sonra düğün damat tarafının delikanlılarının eğlenmesi ile devam eder. Bu eğlence sırasında yemekler yenir, oyunlar oynanır; ve güvey tıraşı yapılır. Gelin alma: Gelin evine varıldığında, evin kapısı kilitlenir. Ve gelinin yakınla-rınca bahşiş alınarak kapı açılır; kadınlar içeri alınır. Gelinin, oğlan evinde hazırlıkları yapılır. Bu sırada delikanlılar kız evi önünde oynarlar. Bu oynama işlemi, oğlan ve kız tarafı gençleri arasında sırası ile yapılır. Gelin, ata veya taşıta bindirilerek, sevmen eşliğinde oğlan evine doğru yol alır. Kız anası, gelinin arkasın dan su 'döker; bu su gibi git, yolun açık olsun anlamındadır. Sevmen, yolunu alırken atlı veya yaya, en hızlı delikanlı damat evine gelir. Gelinin gelmekte olduğunu damada müjdeler ve bahşişini alır.Toprak bastı parası: Düğün alayı, damat evine tüfek atışlarıyla, oyunlar oynayarak, türküler söyleyerek ağır ağır gelir. Damat hazır bir şekilde düğün alayını karşılar. Bu arada "suya çekme" yapılır. Suya çekme ( suya kaldırma) sırasında oyuna tüm delikanlıların bir anda katılıp sıralanması zorunludur. Bu sebeple, suya çekme işleminin yapılması için oynamaya geniş bir alana gidilir. Bu alan, yörede genellikle harmandadır. Delikanlıbaşı oyuncuların ortasında elinde bayrağı ile oturur; önüne mendil açar. Delikanlılardan güçlü iki kişi, tüm erkekleri, yaşlı-genç, sırayla ayaklarından kaldırarak, bayrağın dibine getirir; getirilen kişi, karınca kararınca mendile para atar. Para vermekte naz eden kişi, ıslatılır. Bu işlem, erkeklerin tamamının getirilmesine kadar devam eder. Suya çekmede toplanan para köyün İşlerinde kullanılmak üzere, kız tarafının muhtarına teslim edilir. Oğlan anası, gelinin onuruna, onu sevgi ve neşe ile karşıladığını belirtmek için, evde değerli eşyası olan su dolu testisini veya küpünü, evin önünde kırar; bu sırada artık çalgılar gelin indirme havası çalar ve gelin tam inerken, bereket getirmesi inancıyla, gelin ve damat üzerine arpa, mısır, buğday, şeker ve para karışımı saçılır. Gelini damat indirir. Damat gelini gelin odasına kadar götürür. Çeyiz odasına varıldığında, gelin damadın boynuna mendil bağlar ve damat evin önüne tekrar indiğinde çalgılar durur. O esnada damadın boynundaki mendil, arkadaşlarınca kapılmaya çalışılır. Ancak uyanık damat, bu mendili, geline karşı sevgisini belirttiği için çok iyi düğümler. Damat, evinin önünde düğüne katılan tüm misafir ve gençlere, düğüne gösterdikleri ilgi ve yardımdan dolayı teşekkür eder. Çalgıcılara bahşişini verir; hızla ata binerek at koşturur. Atın sağından ve solundan hareket halinde inme ve binmeler yapar; bu, damadın çevikliğini ve atikliğini gösterir. Bu işlem, arabalarda, sağından binip hızla sol kapısından inme şeklinde gerçekleştirilir.Güvey pilavı ve dini nikah: Duvak silkme: Bu tür düğünler, Sakarya İli'nin yerli (manav) halkının bulunduğu bölgelerde, küçük farklılıklarla bugün de devam etmektedir. Pazartesi sabahı damat ve gelin, çalgı ile odalarından çıkarılır. Güvey, evin önünde arkadaşlarıyla oynatılır. Daha sonra genç kızlar ve kadınlar, gelini, evin içinde oynatarak kucağına erkek çocuğu (bebek) verirler; oyunlar oynanır. Geline, duvağı silkilerek (sallanarak) hayır duaları edilir; maniler söylenir. Duvak silkmeye katılan .kadın ve kızlara, gelin tarafından küçük hediyeler (mendil,yemeni) verilir. Böylece düğün işlemi tamamlanmış olur. Çalgılar, akşam ezanı sırası durur; bundan sonra, düğün evinde güvey pilavı yenir. Yemekten sonra dinî nikah kıyılır; güvey, yatsı ezanı ile birlikte yatsı namazına camiye götürülür. Camiden çıkışta, güvey, dualarla güvey evine getirilir. Evin önünde imam dua eder. Dua bitiminde güvey, büyük bir çeviklikle gerdek odasına koşar. Bu sırada damadın arkadaşları, onu, gelinin yanına gitmekten vazgeçirmek için, geri çağırırlar; eğer güvey, aldanıp dönerse yumruklarla sırtına vurmaya çalışırlar. Ancak uyanık damat, bütün bu aldatmalara kanmaz; müstakbel eşinden başkasını 'düşünmeyerek gerdek odasının yolunu tutar. Tam odaya girerken, güvey tası denilen su dolu tasa ayak vurarak devirir. Bu tasa vurma işlemi de, güveyin, her an uyanık ve zeki olduğunu gösterir. Oğlan evi gelin almaya gittiğinde toprak bastı parası verir. Bu parayı, kız tarafından köyün veya mahallenin muhtarına, ya da delikanlıbaşıya öder. Bu para her köyce önceden belirlenmiştir, (makul ölçülerdedir.) Kız köyünce alınan bu para köyün su, cami, okul,yol gibi hayır işlerinde kullanılır. Bazı yörelerde buna Kuzu parası adı da verilir. Gelin almaya köyün tüm delikanlılarının gitme mecburiyeti vardır. İsteyen kadınlar ve genç kızlar da gelin alma seğmenine katılır. Yol uzun ise, kadınlara atlar hazırlanır; bu atlı kadınlara dünüş adı verilir. Gelin atı süslenerek hazırlanır. Ata oğlan babası biner. Delikan-lıbaşı elinde serenli Türk Bayrağı, seymenin önünden gelin evine çalgılarla yol alır. (Bu, günümüzde otomobillerle yapılmaktadır.)Pazar günü sabahı konaklar, çalgı ile düğün evine getirilir ve bahşişlerini verirler; konakların bah-i: Cumartesi akşamı, erkeklerin konak evlerindeki muhabbeti sırasında, kadınlar ve genç kızlar tarafından, erkeklerin göremeyeceği kapalı bir yerde gerçekleştirilir. Eğer kız evi oğlan evine yakın ise kına gecesi oğlan evi bölgesin-de, kız evi uzak ise kız tarafında gerçekleştirilir. Bu gecede geline, takılar takılır, kadınlar tarafından serinlen hediyeler verilir. Hediyelerin geline sunulması işlemine "sini-lik çekme" veya "çeki çekme" denilir. Kadınlar oyunlarını oynarlar, sonundaCumartesi günü davetlilerin gelmesiyle birlikte başlar. Her gelen misafir, genellikle bir grup oluşturduğundan, topluca gelmeye çalışırlar veya konağı oluşturmak için birbirlerini düğün evine yakın bir yerde bekleyerek konağı tamamlarlar. Konaklar, hazır olduklarını tüfekle ateş ederek belirtirler. Damat ve delikanlıbaşı, konak yanına çalgı ile gelir; hoşgeldiniz denilerek çalgı eşliğinde, o akşam kalacakları konak evine götürülür (Bu esnada çalgılar, konak getirme havası çalarlar). Bütün konakların dağılımı yapıldık- • tan sonra, misafirler, götürüldükleri evde o evin hazırladığı yemekleri yerler. Düğünde yapılan yemeklerin başında; Keşkek gelir. Ayrıca; dolma, hamurişi, gözleme ve cevizli ekmek lokumu hazırlanmıştır. Yemek işlemi sırasında damat çağırtılır, düğün evi yemeği de istenir. Düğün evinden kızartılmış tavuk, dolma ve gözleme gelir.Yemekler yenilir, muhabbet edilir, oyunlar oynanır.Bu esnada delikanlıbaşı, misafir gruplarının sayısına göre, çalgı ile eğlenme ve oynama zamanını ayarlayarak, sırasıyla konakları, konak evlerinden alır ve çalgı ile düğün evine getirir. Düğün evi önünde konaklar kendilerine ayrılan süre kadar oynarlar. Bu oynama sırasında, konak içine yabancı giremez; girerse, o konağa saygısızlık sayılır. Bu organizeye, delikanlıbaşı yanında, delikanlılar da yardımcı olurlar. Konakların eğlenmesi, bazen gece geç vakitlere kadar sürer. Oyunlar, düğün evi önünde erkekler tarafından oynanır. Kadınlar ve kızlar da uzaktan onları seyrederler.Cumartesi günü Öğlen üzeri, oğlan tarafının yakınları, genç kızlar ve delikanlılar, çalgı eşliğinde (davul, klarnet, cümbüş) kız evine giderler. Kız evinde gelin olacak kız, iş bilen kadınlar ve genç kızlar tarafından yıkanır ve temizlenir. Bu işlem bazı yörelerde (manavlarda); gelin hamama götürülerek yapılır. Gelinin başı taranır, zülüf kesilir, saçlar parlak tel ile tellenir (süslenir), yüz makyajı tamamlanır. Bu süsleme işi tamamlanıncaya kadar, kız evi önünde ağıtlı bir şekilde çalgı çalınır, delikanlılar oynar, oğlan evine dönülür. Gelin, kendi evinde kalır.Cuma günü oğlan evine yakın delikanlılar, tüm ma-Perşembe günü gerçekleştirilir. Kızın eşya ve çeyizi, oğlan evine getirilir; Damat odası veya Gelin odası diye tabir edilen oda süslenir, eşyalar yerleştirilir. Düzenleme işi bittiğinde, gelinin sandığı üzerine gelinin arkadaşları otururlar. Ve oğlan tarafından bahşiş alarak çeyiz odasının anahtarını, damat annesine teslim ederler.Çarşamba günü akşamı yapılır. Bu akşamda kadınlar oğlan evinde toplanır, türküler eşliğin de dolma durulur; (bağ yaprağı içine bulgur sarılır) bu sarma diye de adlandırılır. Yapılan dolma, düğün davetlilerine yetecek miktarda olur.Sakarya'da düğünler genellikle hasat sonlarına denk getirilir; örneğin, harman sonu (buğdayların ambara konulduğu zaman), üzüm sonu ya da koza zamanı( ipek böceği kozası satımı sonu) gibi. Hafta sonu yapılması kararlaştırılan düğüne oğlan tarafı şu hazırlıklarla işe başlar:Evlenmeler, görücü usulü ile yapıldığından, kız ile oğlanın birbirini yakından görmeleri bu törenle olur. Oğlan ve kız tarafının bütün dost, akraba ve yakınları kız tarafında toplanırlar. Sadece kadınların bir araya geldiği ve erkeklerin göremeyeceği kapalı bir yerde toplanılır. Erkek ve kızın yüzükleri takıldıktan sonra damat adayı da topluluktan ayrılır. Gelin adayı ortaya oturtularak, hediyeleri ve takıları bütün törene katılanlarca takılır. |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
